Początki budowy stopnia wodnego na rzece Pasłęce w miejscowości Braniewo sięgają 1857 roku. Wówczas został wybudowany stały jaz o konstrukcji betonowo-kamiennej w postaci progu przelewowego, zaś spiętrzona woda służyła do poruszania zbudowanego tam młyna wodnego.
 

EW Braniewo zdjęcie archiwalne

Elektrownię wodną wybudowano dopiero w latach 30-tych XIX wieku i pracowała ona prawie do końca II wojny światowej, a więc do momentu zniszczenia jej części nadziemnej.

Mimo uszkodzeń, w dobrym stanie pozostały dwie pionowe turbiny Francisa: turbina T-1, która jest turbiną bliźniaczą oraz turbina T-2 będącą turbiną podwójną z osobno sterowanym dolnym i górnym wirnikiem, co pozwala na ekonomiczniejsze wykorzystanie spadu przy niskich stanach piętrzonej wody.

Turbiny zostały prawdopodobnie wyprodukowane przez byłą elbląską firmę Schichau Werke. Moc znamionowa turbin wynosi: T-1 - 250 kW i T-2 - 150 kW, zaś przełyk nominalny turbiny T-1 - 17,5 m³/s i T-2 - 10,5 m³/s.
 

EW Braniewo - widok na generator

Energia elektryczna pracujących generatorów o napięciu 0,4 kV jest wyprowadzona dwoma kablami do stacji 0,4 kV Braniewo Śródmieście.

Odbudowę elektrowni wodnej ze zniszczeń wojennych rozpoczął w latach 50-tych Zarząd Energetyczny Okręgu Północnego w Bydgoszczy, w imieniu którego działał Zakład Sieci Elektrycznych w Olsztynie. Elektrownia uruchomiona została w sierpniu 1964 r.

Elementami piętrzącymi wodę rzeki Pasłęki jest jaz przelewowo-zastawkowy, a także część podwodna budynku elektrowni i grobla ziemna (wyspa) znajdująca się pomiędzy jazem a elektrownią. Grobla ubezpieczana jest od strony wysokiej wody szczelną ścianką Larsena z betonowym oczepem.
 

EW Braniewo - widok z zewnątrz

Braniewska elektrownia wodna stanowi przykład elektrowni przepływowej. Do końca 1969 roku pracowała przy spadzie obniżonym w stosunku do ustanowionego, na podstawie pierwszego pozwolenia wodno-prawnego.

W roku 1969 wykonano ruchomą część jazu (zastawki) i decyzją PWRN w Olsztynie elektrownia otrzymała pozwolenie na wykorzystanie maksymalnej możliwości piętrzenia, tj. do 3,56 m n.p.m. i tak pracowała do 1981 roku.

Aktualne pozwolenie wodno-prawne z dnia 22 lutego1988 r. utrzymuje piętrzenie 3,10 m n.p.m. w okresach od 1 kwietnia do 31 października, a od 1 listopada do 31 marca 3,56 m n.p.m.

Decyzje Urzędu Wojewódzkiego w Elblągu zobowiązały właściciela do czasowego obniżenia piętrzenia wody. Zawirowania dotyczące zmian wysokości piętrzenia spowodowane były odwołaniami od kolejnych decyzji dotyczących wysokości piętrzenia, z powodu podtapiania ogródków działkowych i zalewania piwnic w nadbrzeżnych budynkach Braniewa.